Samsun denilince aklımıza gelen ilk isim Atatürk’tür hiç şüphesiz. Kurtuluş Savaşı’nın tohumlarının atıldığı yer olan Samsun, aynı zamanda benzersiz doğal güzellikleri olan bir Karadeniz şehridir. Tarih boyunca pek çok uygarlığın izler bıraktığı, Amazon kadınlarının efsanesine ev sahipliği yapmış, Milli Mücadele’nin mihenk taşı olmuş bu şehri daha yakından tanımanız için bir Samsun uçak bileti yeterli.
Karadeniz Bölgesi’nin Orta Karadeniz Bölümü’nde yer alan Samsun, bölgenin en kalabalık şehridir. Eğitim, sanayi, ticaret, ulaşım ve şehirleşme gibi yönlerden en gelişmiş Karadeniz şehri olan Samsun, aynı zamanda lojistik anlamında çok önemli olan bir limana da sahiptir. Milli Mücadele kıvılcımının yakıldığı şehir olan Samsun, bu anlamda Türkiye Cumhuriyeti tarihinde çok önemli bir yere sahiptir.
Samsun’un Kısa Tarihi
Samsun’daki ilk yerleşim izleri, Eski Taş Devri’ne aittir. Aşağıda daha detaylı olarak bahsedeceğimiz Tekkeköy Mağaraları’nda, yıllar önce keşfedilen katmanlar, M.Ö. 60000 ile 15000 aralığını işaret etmektedir. Bu katman, şimdiye dek keşfedilebilen en eski yerleşim izleridir.
Samsun Kaşkaların, Hititlerin, Amazonların, Friglerin, Perslerin, Pontus Krallığının, Romalıların ve Bizanslıların hakimiyetine girdikten sonra, Malazgirt Meydan Muharebesi ile birlikte, Türk egemenliğine girmiştir. Danişmendler, Samsun’u işgal etmek istemiş, hatta Samsun Kalesi’ni yapmışlardır. Ancak işgal girişimlerinde başarısız olmuşlardır. Samsun II. Kılıç Arslan’ın son dönemlerinde Anadolu Selçuklu hükümdarlığı altına girmiştir. Sonrasında, Pervaneoğulları Beyliği, Eratna Beyliği, Canik Beyliği ve Candaroğulları Beyliği hakimiyeti altına giren Samsun, kısa bir süreliğine Osmanlı hakimiyetine geçmiştir. Ardından, Kubadoğlu Beyliği ve Candaroğulları Beylikleri arasında el değiştiren Samsun, Oruç Bey’in yazıtlarına göre 1419 yılında, yeniden Osmanlılara ait olmuştur.
Samsun’da Mutlaka Görülmesi Gereken Yerler
1- Samsun Kalesi
Samsun Kalesi, dünyada eşi benzeri görülmemiş bir kadere sahiptir dersek yanılmış olmayız. 1192 yılında Danişmendlilerin inşa ettiği kalenin içerisinde yüzlerce ev, iki mescit ve bir cami bulunmaktaydı. Zaman içerisinde bazı onarımlar görerek ayakta kalmaya devam eden Samsun Kalesi, 1869 yılındaki büyük Samsun yangınında harap oldu. Yangından sonra yerle bir olan şehrin yeniden kurulması için, Fransız bir mühendis davet edildi. Yeni imar planları yapılmaya başlandı. Bu imar planı ile, kalenin surları yıkıldı, kale taşları yeni binaların yapımında kullanılmak üzere satıldı ve böylece, Anadolu’da deniz kenarında kurulan tek kale olan Samsun Kalesi, ortadan kaldırılmış oldu. II. Meşrutiyet Dönemi’nde ise, eski yapıların ortadan kaldırılması politikası ile, kalenin tamamı yok edildi. 2008 yılında, Samsun Büyük Şehir Belediyesi tarafından bölgede bazı araştırmalar yapıldı. Yapılan araştırmalarda kalenin yıkılmayan bazı surları ortaya çıkarıldı. Bu surlar günümüzde koruma altına alınmış durumdadır.
2- Samsun Kent Müzesi
Günümüzde Samsun Kent Müzesi binalarını oluşturan iki ahşap bina, 1928 yılında Samsun – Sivas Demiryolu İnşaat ve İşletme İdaresi ve Devlet Demir Yolu Lojmanı olarak inşa edilmiştir. 2011 yılında kamulaştırılan bu binalar, Samsun Kent Müzesi olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Müze yedi bölümden oluşmaktadır. Müzenin, Samsunlu ünlüler, kentin kronolojik tarihi, Kurtuluş Savaşı Dönemi, tütüncülük, mübadele ve göçler, yaşanan afetler, Cumhuriyet Döneminde Atatürk ve Samsun, Samsun milletvekilleri, valileri, belediye başkanları, Samsun tarihi ve mimarisi, balmumu heykellerle balıkçılık, Samsun Spor, balmumu heykellerle kentin kültürü, gibi bölümleri vardır.
3- Samsun Atatürk Anıtı (Onur Anıtı)
Onur Anıtı, Samsun’un İlkadım İlçesi’nde bulunan Atatürk Parkı içerisindedir ve şehrin simgesi haline gelmiştir. Heykelin, Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a ayak bastığı noktaya yapıldığı söylenmektedir. Kurtuluş Savaşı’nın başladığı anı simgeleyen bu heykel, Samsun Valisi Kazım Paşa tarafından, heykeltıraş Heinrich Krippel’a yaptırılmıştır. Bu eser Heinrich Krippel’in ülkemiz için yapmış olduğu 4. anıt özelliğini taşımaktadır. Tunçtan yapılan bu görkemli heykeli mutlaka görmelisiniz.
4- Bandırma Vapuru Müzesi
Atatürk’ü, İsmail Hakkı Durusu’nun kaptanlığında, İstanbul’dan Samsun’a getiren vapur olan Bandırma Vapuru, 2001 yılında aslına tamamen uygun olarak yeniden inşa edilmiştir. Tefriş salonu, yatak odası, sergi salonu, mutfak ve kaptan köşkünden meydana gelen müzede balmumu heykellerle canlandırılan kaptan ve askerler mevcuttur. Atatürk’ün bazı el yazmalarının ve özel eşyalarının bulunduğu müze ve çevresi Bandırma Vapuru ve Milli Mücadele Parkı Açık Hava Müzesi olarak adlandırılmaktadır. Tarihimiz için çok önemli bir yere sahip olan Bandırma Vapuru’nun, böyle bir düşünce ile yeniden canlandırılması, Samsun’a büyük bir hediyedir.
5- Gazi Müzesi
19 Mayıs 1919’da Atatürk Samsun’a geldiğinde 6 gün boyunca kaldığı yer olan Mıntıka Palas, ikinci gelişinde Samsun halkı tarafından Atatürk’e armağan edilmiştir. Atatürk’ün ölümün ardından kız kardeşi Makbule Hanım’a geçen ev, 1939 tarihinde Samsun Belediyesi tarafından istimlak bedeli ödenerek kamulaştırılmış ve 1940 yılında Gazi Müzesi olarak hizmete açılmıştır. 2005 yılında kapsamlı bir restorasyon geçiren müzede, Milli Mücadele’yi anlatan pek çok resim ve kabartma bulunur. Müzede ayrıca, Atatürk ve silah arkadaşlarının, Samsun’da bu otelde yaptıkları ilk toplantıyı gösteren ve Yılmaz Büyükerşen tarafından yapılan balmumu heykeller mevcuttur.
6- Saathane Meydanı
Saathane Meydanı, İlkadım İlçesi’nde bulunur. Bölgenin en eski noktalarından biri olan meydan, adını tarihi saat kulesinden alır. II. Abdülhamit, tahta çıkışının 14. yıldönümünde, yani 1886’da, tüm valilerine şehirlere saat kulesi yapılmasını emreder. Bu emir üzerine, yapımı 1887 yılında tamamlanan saat kulesi, bu eski meydanın sembollerinden biridir. Saathane Meydanı’nda pek çok esnaf, yıllardır birlikte, huzur içerisinde halka hizmet vermektedir. Kentin tarihi dokusunu anlamada çok önemli bir yeri olan bu meydanı görmenizi, şiddetle tavsiye ediyoruz.
7- Samsun Büyük Cami
Samsun’un simgelerinden biri olan cami, 1884 inşa edilmiştir. O tarihe dek, büyük bir camisi olmayan şehir ahalisi, bu sebeple camiye Büyük Cami adını vermiştir. İnşasında sarı kesme taş kullanılan caminin, iki adet minaresi vardır. Cami kubbesinin iç kısmındaki bitki motifleri oldukça dikkat çekicidir.
8- Tarihi Bedesten Çarşısı
Şehrin en eski ticaret merkezi olan bu çarşıda, her zevke ve her bütçeye uygun ürünler bulmak mümkündür. Geçmişte çoğunlukla sarraf, antikacı ve kuyumcuların bulunduğu çarşı, AVM’lerin açılması ile birlikte, daha küçük çaplı işler yapan esnafların evi olmuştur.
9- Amisos Tepesi
Amisos, Samsun’un eski adlarından biridir. Amisos Tepesi, bugün Baruthane olarak bilinen bir tepenin üzerinde, 1995 yılında keşfedilmiştir. Tepede yer alan Tümülüslerdeki mezar odalarında, M.Ö. 3. yüzyıla ait kalıntılar vardır. Amisos Tepesi’ne teleferik yardımı ile çıkılabilmektedir. Tepede şahane bir manzara vardır. Tesisin içerisinde hizmet veren restoranda yemeğinizi yiyip, manzaranın tadını çıkarabilirsiniz.
10- Tekkeköy Mağaraları
Karadeniz Bölgesi’nin en eski yerleşim yeri olarak bilinen Tekkeköy Mağaraları, Samsun’un Tekkeköy İlçesi’nde bulunmaktadır. Mağaralardaki kalıntılar, Eski Taş Devri’ni işaret etmektedir. Arkeolojik sit alanı olan mağaralar, her yıl yüzlerce turisti çeken bir cazibe merkezidir. Tekkeköy Vadisi’nde çok sayıda prehistorik mağara, sığınak ve yerleşim yeri keşfedilmiştir. Vadide bulunan Delikli Kaya, Friglerin haberleşme amacıyla kullandıkları küçük bir uç kalesidir. Vadide ayrıca bir de Hitit yoluna rastlanmıştır. Bölgede yapılan çalışmalar günümüzde hala devam etmektedir. Tekkeköy Mağaraları’na gitmişken, vadinin içerisinde yer alan Tekkeköy Mağaraları Arkeoloji Vadisi Müze Evi’ni de ziyaret etmelisiniz.
11- Amazon Köyü
Samsun’un Terme Bölgesi’nde yaşadıkları düşünülen Amazon kadınlarının temsili heykellerinin bulunduğu Amazon Köyü’nde, Amazonların yaşantısına dair pek çok şey öğrenebilirsiniz. Amazon Köyü’nde, Amazon kadınlarının günlük yaşantılarından kesintiler, heykeller aracılığı ile ziyaretçilere aktarılmaktadır. Amazonların kullandığı bazı silah çeşitleri ve eşyaları da yer alıyor. Çok özel bir silikon malzemeden yapılan Amazon heykelleri, gerçek ten dokusuna yakınlığı ile oldukça dikkat çekici.
12- Akdağ Kayak Merkezi
Kış sporlarına düşkün biriyseniz, işte size yepyeni bir rota daha. Samsun’un Ladik İlçesi’ndeki Akdağ, kış sporları tutkunları için şahane bir ortam vadediyor. Orta Karadeniz’in tek kayak merkezi olan tesisin 6 adet pisti var. Pistlerin uzunlukları 1600 ila 3500 metredir. Pistte bulunan telesiyejin uzunluğu ise 1365 metredir. Sezondaki kar kalınlığı bir metreyi bulan merkez, kayak tutkunlarının yeni gözdesi.
13- Yakakent
Yakakent, Samsun’un deniz kenarındaki tek ilçesidir. Doğal güzelliği ile görenleri büyüleyen Yakakent, özellikle yaz mevsimlerinde binlerce turisti kendine çeker. Kesinlikle gidilip görülmesi gereken Yakakent, insana adeta huzur aşılayan, şirin bir sahil kasabası gibidir.
14- Kabaceviz Şelalesi
Samsun’a 22 kilometre uzaklıkta bulunan şelaleler, yaklaşık olarak 60 metre yüksekliktedir. Samsun’daki doğa turizmine büyük katkı sağlayan şelalelerde, doğa sporlarına düşkün olan ziyaretçileri de görmek mümkün. Şelalelerin en güzel olduğu zamanlar, mayıs ve ekim arası aylar. Sonbaharda dökülen kızıl yapraklar ile, adeta masallardan bir diyar gibi görünen Kabaceviz Şelaleleri, foto safari tutkunlarının en gözde adreslerinden biri.
15- Şahinkaya Kanyonu
Samsun’un Vezirköprü İlçesi’nde yer alan Şahinkaya Kanyonu, Altınyaka Barajı’nın üzerindedir. Görülmeye değer doğal güzelliklerden biri olan kanyon, her yıl yerli ve yabancı turistlerin akınına uğramaktadır. Şahinkaya Kanyonu, Türkiye’de ender olan şahinlerin yumurtlama alanlarından biridir. Adını da buradan alır. Kanyonda doğa yürüyüşleri ve kano yapıp, doğal güzelliğin tadını çıkarabilirsiniz.
16- Tarihi Çarşamba Köprüsü
Yapıldığı zamanlarda, Türkiye’nin en uzun betonarme karayolu köprüsü olan Çarşamba Köprüsü, Samsun – Terme yolunun 35. kilometresinde, Çarşamba Kasabası içerisinde, Yeşilırmak’ın üzerinde yer alır. Köprü, ilçe trafiğine hizmet etmekte ve nehrin iki yakasını birbirine bağlamaktadır. Günümüzde şehirlerarası trafiğe kapatılan köprü, ilçe içi trafik için kullanılmaktadır.
17- Ladik Gölü
870 hektarlık bir alana yayılan Ladik Gölü, günümüzde sit alanı olarak ilan edilmiştir. Bu sebeple, çevresinde yapılaşmaya izin yoktur. Üzerinde yüzen adacıklar olan göl, bu sebeple oldukça ilgi çekici bir görünüme sahiptir. Etrafındaki dağlar ve orman manzarası ile görenleri büyüyen göl, ayı zamanda önemli balıkçılık noktalarından biridir. Gölde yaşayan tatlı su levreği, turna, tahta balığı, sazan ve kızıl kanat balıkları, bölgedeki balıkçılık turizmini olumlu yönde etkilemektedir.
18- Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti
Türkiye’nin en büyük deltalarından biri olan Kızılırmak Deltası, Samsun’a 30 kilometre mesafede yer almaktadır. UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası Geçici Listesi’ne de giren Kızılırmak Deltası, benzersiz bir doğal güzelliktir. Delta, irili ufaklı 20 adet göl, büyük bir bataklık ve sazlık alanlardan oluşur. Kızılırmak Deltası, barındırdığı kuş sayısı bakımından, tüm dünya ekolojisi için çok önemli bir yere sahiptir. Yaban hayatı geliştirme sahası olarak ilan edilen bu alan, Karadeniz kıyısındaki tek sulak alandır.
Samsun’da Ne Yemeli?
Samsun denildiğinde akla ilk gelen, hiç şüphesiz ki meşhur Samsun pidesidir. Samsun pidesinin diğer pide türlerinden farkı, kapalı olarak yapılmasıdır. Samsunluların her pazar günü mutlaka pide ile kahvaltı yapma alışkanlıkları vardır. Nesilden nesile geçen bu alışkanlık, pide harçlarının çoğunlukla evde hazırlanması ve yakınlardaki fırınlara verilmesi şeklinde, günümüzde hala daha sürdürülmektedir. Pidesi dışında, Karadeniz’e özgü lezzetler olan fasulye turşusu kavurması ve mısır ekmeğinin de tadına bakmanızı tavsiye ederiz. Fasulye kavurması, mevsiminde turşu haline getirilen fasulyelerin, bol soğan ve sarımsak ile kavrulmasıyla yapılan, lezzeti dillere destan bir yemektir.
Samsun, hala bakir olan pek çok doğal güzelliğe sahiptir. Ziyaretçilerine, hem modern bir büyük şehrin havasını, hem de şirin bir sahil kasabasının huzurunu yansıtır. Bunun yanında, Milli Mücadele’nin ateşlendiği yer olması sebebiyle, tarihimiz ve kültürümüz için oldukça önemli bir şehirdir. Karadeniz’in incisi Samsun’u görmek için, Aerobilet ucuz uçak bileti fırsatlarından yararlanabilirsiniz.
